وقتی صحبت از طبیعت می‌شود، ناخودآگاه ذهن ما به سمت جنگل و کوه و دریا و رودخانه می‌رود. حال آنکه کویر هم بخشی جذاب از طبیعت است؛ یکی از دیدنی‌ترین و جذاب‌ترین کویرهای دنیا در کشورمان قرار گرفته است؛ دشت کویر. درست در وسط کویر مرکزی ایران، روستای بکر و زیبایی به نام مصر قرار دارد که چند سالی است این روستا و کویر مصر مقصد کویرگردان و کویرنوردان ایران و جهان شده است.

مصر در ۴۰ کیلومتری شهر جندق و ۵۰ کیلومتری شهر خور واقع شده است. برای رفتن به این روستای زیبا و کویر مصر از تهران به سمت سمنان و دامغان رفته و بعد به طرف جنوب از جاده معلمان به سمت جندق و بعد روستای مصر رهسپار شوید. روستا در موقعیت جغرافیایی ۳۴٫۰۴ شمالی و ۵۴٫۴۷ شرقی واقع شده است. پس از عبور از جاده‌ها به این روستای کوچک با مردمان فوق‌العاده مهربان و مهمان نواز می‌رسید. نقطه‌ای جدا شده از بقیه‌ی منطقه که در گوشه‌ای خارج از جاده‌ی اصلی قرار دارد. روستای مصر محدود به یک خیابان است، خانه‌های روستا، مسجد و دبستان در دو طرف خیابان قرار گرفته‌اند و دور تا دور این روستا را کویری بکر احاطه کرده است.

شاید از خودتان بپرسید چرا اسم این روستا و کویر اطراف آن مصر است؟ نام این روستا به اولین کسی که این روستا را پایه گذاری کرد برمی‌گردد. یوسف چوپانی بود از همان حوالی که برای دست یابی به منبع آب و چرای گوسفندانش چاهی عمیق حفر می‌کند. به همین ترتیب با کمک اهالی با حفر قنات، آب چاه را تا مصر امروزی هدایت می‌کند. در ابتدا نام روستا مزرعه یوسف بود که بعدها به بهانه چاه عمیقی که یوسف حفر کرده بود، به چاه دراز تغییر نام داد. اما بعداً یوسف با الهام از داستان یوسف پیامبر تصمیم گرفت اسم روستا را به مصر تغییر دهد.

روستای مصر با ۲ روستای کوچک هم جوارش به نام‌های امیرآباد و فرحزاد در یک خط شمالی – جنوبی به طول ۶ کیلومتر در دل کویر قرار گرفته‌اند. روستای امیرآباد محل کشاورزی اهالی مصر است. زمانی‌که وارد این روستا می‌شوید بوی گندم، جو و در بهار بوی گل سنجد، حال و هوای باغ ایرانی را برایتان تداعی می‌کند.

یکی از اولین تفریحاتی که می‌شود با ورود به کویر انجام داد، پیاده راه رفتن روی شن‌های داغ و روان آن است. کفش‌های خود را در بیاورید و با چشم‌های بسته روی شن‌ها راه بروید تا یکی از بهترین و لذت بخش‌ترین حس‌هایی که می‌توانید را تجربه کنید. از تپه‌های شنی بالا بروید، بنشینیید و بی‌انتهایی کویر مصر را نظاره‌گر باشید.
مگر می‌شود بحث کویر باشد و حرفی از شترسواری به میان نیاید؟ شترسواری به رسم قدیمی‌ترها یکی از تفریحاتی است که می‌تواند خاطره‌ای مهیج و تجربه‌ای تکرار نشدنی باشد. در کویر مصر نیز این امکان مهیاست. هر چند اگر به شترسواری مسلط نیستید، بهتر است کمی با شتری که بر آن سوارید مدارا کنید تا او هم با شما مدارا کند.
برای دوست‌دارن موتورسواری و تفریحاتی از این قبیل، موتور چهار چرخ هم در دسترس است. البته ما این نوع تفریح را پیشنهاد نمی‌کنیم چون تا حدودی آرامش و سکوت دوست داشتنی کویر را بر هم می‌زند.

لذت شب نیشینی دور آتش در کویر و تماشای آسمان پر ستاره آن را از دست ندهید. یک آتش بزرگ درست کنید، چند عدد سیب زمینی داخل آتش و یک کتری کوچک کنار آن بگذارید و از سکوت مطلقی که هر از گاهی با صدای جرقه‌های آتش بر هم می‌خورد، لذت ببرید. حتماً ساعاتی را به عکاسی از آسمان اختصاص بدهید و مطمئن باشید در آینده از صحنه‌هایی که ثبت کرده‌اید لذت خواهید برد.

خب نوبتی هم که باشد، نوبت معرفی جاذبه‌های مصر است. این روستای کوچک با کویر اطرافش جاذبه‌هایی دارد که شاید حتی نتوانید تصور کنید.

دریاچه نمک سلکنون یا چال سلکنون یکی از این جاذبه‌هاست. در سال ۱۳۵۵ در این منطقه سیلی آمد و به همین خاطر این قسمت از منطقه در سطح پایین‌تری قرار گرفته و حالت فرورفتگی پیدا کرده است. چال سلکنون در شمال کویر مصر و جنوب کویر مرکزی قرار دارد و توسط تپه‌های شنی احاطه شده است. داخل چاه هیچ‌گونه گیاهی وجود ندارد زیرا خاک کف آن از جنس خاک‌های قلیایی است. برای رسیدن به این محیط بکر باید روستای مصر را به طرف شمال پشت سر بگذارید و با گذر از روستای فرحزاد به دو راهی چال سلکون برسید. بعد از طی ۳۰ کیلومتر به سمت شمال، به دو راهی دیگری می‌رسید. مسیر مستقیم یا همان شمال به چال سلکنون و مسیر شمال شرقی به دریاچه نمک سلکنون، تخت عباسی، تخت عروس و تخت شورو منتهی می‌شود.

یکی دیگر از جاذبه‌های اطراف مصر، نیزار است که بعد از سیل سال ۱۳۵۵ ایجاد شده است. آب جمع شده و به جا مانده از سیل تبدیل به دریاچه‌ای کوچک شد که بعداً خشک و تبدیل به شوره زار شد. بعد از خشک شدن دریاچه‌ی به وجود آمده از سیل، این نیزار در آنجا به وجود آمد. نیزار در ۶ کیلومتری شمال شرقی مصر و ۲ کیلومتری شرق روستای فرحزاد قرار دارد. دسترسی به این نیزار فقط توسط خودروهای دو دیفرانسیل امکان پذیر است. در حال حاضر این نیزار آبشخور حیوانات حیات وحش آن منطقه است. در نتیجه مکان مناسبی برای عکاسی حیات وحش به حساب می‌آید.

دریاچه نمک خور از دیگر مکان‌های دیدنی این ناحیه است. این دریاچه‌ی فصلی با زمین پوشیده شده از اشکال پنج ضلعی نمکی منظره شگفت‌انگیزی را خلق کرده است. در زمستان دریاچه با خاک رس در هم می‌آمیزد و به رنگ سیاه در می‌آید ولی در تابستان سراسر سفید رنگ است. این دریاچه از کم ارتفاع‌ترین نقاط در فلات ایران است، برای رسیدن به آن کافیست از مسیر آسفالته خور به طبس استفاده کنید و بعد از طی ۵۰ کیلومتر به دریاچه برسید.

تخت عباسی از دیگر جاذبه‌های کویر مصر است که در ارتفاعی بالاتر از سایر مناطق قرار گرفته است. بادهای شدیدی که در این ناحیه می‌وزند، تپه‌ها را صاف و هموار می‌کنند، خاک‌های نرم را با خود می‌برند و قلوه سنگ‌ها را بر جای می‌گذارند. تخت عباسی دقیقاً روبروی چال سلکنون قرار گرفته است. در گذشته از نواحی تخت کویر به دلیل قرار گرفتن در ارتفاع بالاتر نسبت به دیگر مناطق، برای جهت‌یابی استفاده می‌کردند.

اگر دوست دارید به تپه‌های ماسه‌ای مرتفع بروید، پیشنهاد ما ریگ کله است. ریگ کله نام بیابانی در مصر است که در جنوب جاده خور به مصر قرار دارد. تپه‌های ماسه‌ای مرتفع به صورت در هم در این قسمت قرار گرفته‌اند. بلندترین تپه ماسه‌ای در ریگ کله ۲۲۷ متر ارتفاع دارد و از این جهت در زمره تپه‌های بلند ماسه‌ای ایران به شمار می‌رود.

اگر فکر کردید در کویر رودخانه نخواهید دید، سخت در اشتباهید. تنگه رودخانه نمک، رودخانه‌ای فصلی است که در شمال روستای مصر و فرحزاد و در سمت شرق تخت عروس و جنوب کویر مرکزی ایران قرار گرفته است. این رودخانه فصلی از شرق تخت عباسی عبور می‌کند  و به تنگه می‌رسد. از این جهت به تنگه رودخانه معروف است. این تنگه، مانند دریاچه و نیزار در اثر سیل سال ۱۳۵۵ به وجود آمده است. گنبدهای نمکی دور این تنگه منظره بی‌بدیلی را به وجود آورده‌اند. اگر به این منطقه سفر می‌کنید، یک نکته مهم را مد نظر داشته باشید. خاک این منطقه به دلیل رطوبت شرایط زیست مناسبی را برای عقرب و کنه شتری مهیا کرده است.

در اطراف کویر مصر مکان‌های دیگری هم برای دیدن وجود دارند. اما بهتر است با حس کنجکاوی خودتان این مکان‌ها را کشف کنید. اگر بار اولی است که به مصر قدم می‌گذارید، حتماً از لیدرهای محلی استفاده کنید و به هیچ وجه به تنهایی وارد دشت کویر نشوید. کویر به شدت اغفال‌گر است و خیلی سریع گمراهتان می‌کند و امکان اینکه گم بشوید وجود دارد.

یک نکته را فراموش نکنید. وقتی به این منطقه سفر می‌کنید، به غیر از مصر و کویرهای اطرافش به دیدن دیگر روستاهای آن منطقه هم بروید. مثلاً روستای گرمه که با نخلستان‌های بلندش فضای متفاوتی را ایجاد کرده است. اگر به گرمه سر زدید حتماً سراغ ماهی‌های فیش اسپا بروید و برای لحظاتی پاهای خود را در اختیار این ماهی‌های کوچک قرار دهید. دیدن قلعه‌ی عظیم دوره‌ی ساسانی را نیز فراموش نکنید.

جندق روستای دیگری است که توصیه می‌شود به دیدن آن بروید. این روستا در گذشته محل عبور و استراحت کاروان‌های مسافرتی بوده و قدمتی هزار ساله دارد. این موضوع را به خوبی می‌توان از قلعه‌ی خشتی بزرگی که در وسط شهر قرار گرفته درک کرد.

پوشش گیاهی مصر هم همانند سایر کویرهای ایران به درختچه‌هایی چون گز، تاق، رمنه، اسفند، انواع گون، قیچ، نخل‌ها و … ختم می‌شود. مصر از  مناطق حفاظت شده‌ی کویری است. به همین دلیل شکار در این منطقه اکیداً ممنوع است. اگر کمی خوش شانس باشید، می‌توانید گربه شنی، روباه شنی، خرگوش و کارال را در اطراف نیزار ببینید.

تقریباً همه به خوبی می‌دانند که بهترین فصل سفر به کویر پاییز و زمستان است. زیرا مناطق کویری در این فصول در طول روز آب و هوای معتدل دارند. حواستان باشد که در شب کاهش شدید دما دارید. پس حتماً لباس گرم به همراه داشته باشید.

تیم کرگدن نارنجی سفر خوبی رو برای شما آرزو می‌کند و امیدوار است اطلاعاتی که در اختیارتان قرار دادیم، مفید باشد.

نویسنده: ریحانه زارع
عکاس: ریحانه زارع، علی احمدیان