شهرستان ساری

استان مازندران یکی از سه استان شمالی کشور پهناورمان است که از منابع طبیعی، جاذبه‌های گردشگری و طبیعتگردی غنی می‌باشد و هر ساله میزبان خیل عظیمی از گردشگران از سراسر کشور است. شهرستان ساری مرکز استان مازندران و شاهراه اصلی بین استان‌های شمالی کشور است. این شهرستان از ۶ بخش تشکیل شده که هر یک از این بخش‌ها مناطق دیدنی، زیبا و جاذبه‌های گردشگری و طبیعتگردی زیادی دارند. این شهرستان از شمال به پهنه نیلگون دریاچه کاسپین، از جنوب به ارتفاعات زیبای دو دانگه و در ادامه به استان سمنان ختم می‌شود. از سمت شرق این شهرستان به شهرستان میاندرود و در ادامه به سمت استان گلستان و از سمت غرب به شهرستان قائمشهر و در ادامه به استان‌های تهران و گیلان می‌رسد. بزرگراه ساری – قائمشهر پرترددترین جاده ترانزیتی کشور محسوب می‌شود. در مرکز شهر ساری برج ساعت قرار دارد که با بیش از ۱۰۰ سال قدمت از آثار باستانی این شهر محسوب می‌شود. کمی جلوتر از برج ساعت در خیابان انقلاب، چهارراه برق، ساختمان اداره کل میراث فرهنگی (سابق)، خانه منوچهر خان کلبادی مربوط به اواخر دوره قاجار با قدمت حدود یکصد و سی سال واقع شده است. این عمارت در محله آب انبار نو قرار گرفته که البته خود سازه آب انبار نو به دلیل آسیب‌های وارده دیگر برای بازدید عموم آزاد نیست. در ادامه کوچه خانه کلبادی، خانه زیبا و قدیمی فاضلی‌ها قرار دارد. این بنا از ساخته‌های دوران قاجار بوده و در دوران پهلوی اول نیز قسمتی دیگر به آن الحاق شده است. مسجد حاج مصطفی خان که در سال ۱۲۷۳ هجری قمری ایجاد شده نیز در محله چهارراه برق (آب انبار نو) قرار دارد. این اثر که متعلق به دوره قاجاریه است، با ملحقات و موقوفات پیرامون خود بعد از مسجد جامع ساری به عنوان بزرگ‌ترین مسجد شهر شناخته می‌شود.

خانه کلبادی‌ها

خانه کلبادی‌ها

خانه فاضلی‌ها

خانه فاضلی‌ها

 

روبروی این محله، بازار قدیمی ساری با نام بازار نرگسیه وجود دارد. مسجد جامع ساری که قدیمی‌ترین و نخستین مسجد مازندران است و قبل از آنکه به مسجد تبدیل شود آتشکده زرتشتیان بوده ‌است، در این بازار واقع شده است.

 

مسجد جامع

مسجد جامع

 

دو امامزاده در شهرستان ساری قرار دارد. یکی امامزاده عباس است که در حاشیه شمالی ورودی خاوری شهر ساری واقع شده و از نظر شیوه معماری، گنبد هرمی شکل و صندوق چوبی نفیس یکی از بناهای معروف استان مازندران است. تاریخ ساخت آن ۸۹۷ هجری قمری است و چهار امامزاده به نام‌های عباس، زید، محمد و حسن در آن مدفون می‌باشند. این بنا در بلوار امام رضا ساری واقع شده ‌است. دومی نیز امامزاده یحیی است که از فرزندان موسی کاظم می‌باشد. برج سلطان زین‌العابدین با گنبد مخروطی هشت‌ ترک از لحاظ نوع معماری، تزئینات کاشیکاری، درب و صندوق چوبی نفیس جزء مهم‌ترین بناهای تاریخی ساری به ‌شمار می‌رود، در محوطه حرم این امامزاده قرار دارد. کتیبه‌ها و کاشیکاری‌های آن زیبا بوده و یک مرقد دیگر به نام سلطان ‌امیر شمس‌الدین در داخل آن قرار دارد. این بنا در مرکز شهر ساری و در خیابان جمهوری (نادر سابق) قرار دارد و برج آجری آن به خاطر دارا بودن صندوق و درب چوبی نفیس دارای اهمیت زیادی است. بلندای بنا ۲۰ متر و تاریخ ساخت آن سال ۸۴۹ هجری قمری می‌باشد.

در امتداد خیابان انقلاب به میدان امام حسین ( شهرداری) می‌رسیم. سمت راست این میدان سردر بانک ملی قرار دارد که از زمان پهلوی به جای مانده و در لیست آثار ملی به ثبت رسیده است. سمت راست بانک ملی، بوستان تازه تأسیس ولایت قرار دارد که مکان مناسبی برای استراحت و تفریح برای خانواده‌های عزیز خواهد بود. شهر ساری منابع طبیعی زیادی را در خود جای داده. یکی از این موهبت‌های الهی رودخانه تجن است که از کوه‌های چهاردانگه، دودانگه و هزار جریب سرچشمه می‌گیرد و پس عبور از شهر ساری وارد دریای کاسپین می‌شود. گذشتن این رودخانه از شهر ساری باعث به وجود آمدن آب و هوایی مطلوب شده است. در دو طرف این رودخانه پارک قائم (سمت شرق) و بوستان ملل (سمت غرب) واقع شده است که محل مناسب تفرجگاهی است. پارک قائم برای برپایی چادرهای نوروزی در کنار هوای مطبوع رودخانه تجن محل مساعدی می‌باشد. این رودخانه پس از طی حدود ۵۰ کیلومتر از شهرستان ساری به دریای کاسپین وارد می‌شود. فاصله شهر ساری تا دریای خزر حدود ۳۰ کیلومتر است. در امتداد این جاده پس از طی حدود ۵کیلومتر به روستای صفرآباد می‌رسیم که در امتداد جاده پارک جنگلی صفرآباد یا جنگل صلیب قرار دارد و یک راه جنگلی زیبا با درختان انبوه می‌باشد. در فاصله تقریبى ۲۸ کیلومترى راه اصلى ساری – فرح‌آباد و در فاصله دو کیلومترى ساحل دریاى خزر، مجموعه تاریخی فرح آباد قرار دارد. از مهم‌ترین بقایاى این شهر مسجد، مدرسه، قسمت‌هایى از یک پل، دیوار باقى مانده از یک قصر و حمام متعلق به دوره صفوى را مى‌توان نام برد. در میان همه آثارى که در مجموعه فرح‌آباد ذکر شد، تنها مسجد به دلیل پایگاه مردمى خود بر جا مانده است. در انتهای این مسیر به پهنه زیبا دریاچه (دریا) کاسپین می‌رسیم که محل مناسبی برای مسافران و گردشگران عزیز محسوب می‌شود. امکانات رفاهی از جمله طرح سالم سازی دریا، پارکینگ مناسب، پلاژها و ویلاهای ساحلی برای اسکان مسافران درنظر گرفته شده است.

 

پارک قائم (پل تجن)

پارک قائم (پل تجن)

مسجد تاریخی فرح آباد

مسجد تاریخی فرح آباد

 

پارک جنگلی شهید زارع یکی دیگر از مکان‌های زیبای شهر ساری محسوب می‌شود که در حدود ۳ کیلومتری این شهر در جاده ساری به سمت گرگان قرار دارد. این پارک زیبا در ارتفاع و در منطقه‌ای کاملاً جنگلی احداث شده است. مسیر جنگلی در پیچ‌های جنگل بسیار چشم نواز است. این پارک جنگلی زیبا مکان مناسبی برای کمپ‌های یک روزه و گشت و گذارهای روزانه می‌باشد. امکانات رفاهی از جمله سرویس بهداشتی، آلاچیق، نمازخانه محل استقرار چادر، وسایل بازی و… نیز در این پارک وجود دارد. کمی که بالاتر از جنگل بروید به بام ساری خواهید رسید و از اینجا تمام شهر زیر پای شما خواهد بود.

 

پارک جنگلی شهید زارع

پارک جنگلی شهید زارع

 

چهاردانگه یکی از بخش‌های شش‌گانه شهرستان ساری و شهر کیاسر مرکز این بخش است. از قلّه‌های مهم این بخش شاه‌دژ با بلندایی نزدیک به ۲۸۰۳ متر، سفیدکوه با بلندای ۲۶۲۰ و کوه (و نه قله) چهارنو با ۲۸۸۱ متر ارتفاع می‌باشد. منطقه دودانگه و چهاردانگه از ارتفاعات سرسبز و زیبا زیادی برخوردار است. هر روستا مناطق زیبا و شگفت انگیزی دارد که کشف هر یک از آن‌ها خالی از لطف نیست. از روستاهای این منطقه که جاذبه گردشگری دارد می‌توان روستاهای چورت، لنگر، باستان، رسکت، الندان و … را نام برد.

 

ارتفاعات چهاردانگه

ارتفاعات چهاردانگه

 

اگر اهل کوهنوردی یا صخره نوردی هستید، قله شاهدژ محل مناسبی برای صخره‌نوردان است، ارتفاع ۵۰۰ متری قله سنگی آن که با زاویه‌ای ۹۰ درجه محیط مناسبی برای صخره‌نوردی و سنگ‌نوردی است. دامنه‌های شاهدژ تا ارتفاع ۲۵۰۰ متری پوشیده از جنگل است و در تاج قله، دیواره جنوبی سنگی سفید و براق در آفتاب پرنور کوهستان چون نگینی درخشان بر مخملی زمردین، دیدگان را به خود معطوف می‌دارد و کمی پایین‌تر از جنگل و در شیب دامنه‌های جنوبی آن، زمین‌های زراعی کشاورزان، چراگاه پرعلف و گله‌های دامداران به چشم می‌خورد و در هر گوشه‌ای از دامنه پرمهر آن چشمه‌های زلال و خنک جاری است که یکی از سرچشمه‌های رود تجن محسوب می‌شود. در بالای قله که زمینی صخره‌ای و سرسبز و نیمه‌هموار با پوشش علفی و در حدود یک هزار متر مربع است، نشانه‌هایی از دژ و اماکن مسکونی باستانی به چشم می‌خورد که امروزه جز تکه‌های خشت و سنگ‌چین خرابه‌هایش چیزی از آن باقی نمانده ‌است.

 

ارتفاعات قله شاهدژ

ارتفاعات قله شاهدژ

ارتفاعات قله شاهدژ

ارتفاعات قله شاهدژ

سه منطقه گردشگری را در چهاردانگه ساری باید دید:

باداب سورت در دهستان پشتکوه

دریاچه میانشه در دهستان گرماب

دریاچه الندان در دهستان چهاردانگه

باداب سورت چشمه پلکانی تراورتنی بی‌نظیر در ایران و کم‌نظیر در جهان است.این چشمه‌ها که در بلندای ۱۸۴۱ متری از تراز دریا جای دارند، در ایران بی‌نظیر هستند. اطراف چشمه پوشیده از درختچه‌های زرشک وحشی و ارتفاعات بالاتر پوشیده از جنگل‌های سوزنی برگ است. این باداب شامل چندین چشمه با آب‌های کاملاً متفاوت از لحاظ رنگ، بو، مزه و حجم آب است. متأسفانه به دلیل عدم رسیدگی مناسب این چشمه‌ها در طی سال‌های اخیر آسیب زیادی دیده است ولی همچنان بازدید از همچین مکان طبیعی نادری خالی از لطف نیست.

دریاچه میانشه یا دریاچه چورت که به آن خواهرخوانده دریای خزر نیز می‌گویند، در فاصله ۱۰ کیلومتری روستای چورت در ۵۰ کیلومتری جنوب ساری قرار دارد. وسعت این دریاچه حدود ۲٫۵ هکتار است. دریاچه بسیار زیبا و بکر است که اطراف آن پوشیده از درخت و جنگل است. وجود دریاچه‌ای اینچنین در ارتفاع بالا خارق‌العاده است.

 

دریاچه چورت

دریاچه چورت

 

دریاچه الندان یکی دیگر از دریاچه‌های زیبای این منطقه می‌باشد. آب این دریاچه فقط از طریق نزولات آسمانی تأمین می‌شود و هیچ رودخانه‌ای به سمت آن جریان ندارد. فاصله تقریبی این دریاچه از شهر ساری ۷۰ کیلومتر و در مسیر جاده ساری – سمنان می‌باشد که در بلندای ۱۳۰۰ متری از تراز دریا قرار دارد. پیرامون دریاچه را جنگل‌های پهن‌برگ فرا گرفته که زیبایی چشم نوازی را به این منطقه داده است. متأسفانه به دلیل خشکسالی‌های فراوان در چند سال اخیر سطح آب این دریاچه بسیار کم شده است.

مناطق زیبایی نیز در منطقه دودانگه وجود دارد که نگین آن سد شهید رجایی است و از آن با عنوان سد سلیمان تنگه نیز یاد می‌شود. این مجموعه در ۴۵ کیلومتری جنوب غربی ساری واقع در بخش دودانگه و در نزدیکی روستای افراچال قرار دارد. این سد و دریاچه پشت آن علاوه بر ایجاد مناظر زیبا و چشم نواز، امکان قایقرانی و تفریحات آبی را نیز برای شما مهیا کرده است.

 

ارتفاعات دودانگه

ارتفاعات دودانگه

سد شهید رجایی

سد شهید رجایی

دریاچه پشت سد شهید رجایی

دریاچه پشت سد شهید رجایی

برج رسکت نیز در چهل کیلومتری جنوب باختری شهر ساری، در یکی از روستاهای دودانگه به نام روستای رسکت قرار دارد و مسیر دسترسی به آن از ساری آغاز و پس از گذر از دو راهی کیاسر و سد سلیمان تنگه به سوی باختر منحرف می‌شود که بیشتر بخش‌های آن آسفالته می‌باشد. این بنا در بخش دودانگه ساری قرار دارد و با آجر ساخته شده و آرایه‌های آن شامل مقرنس کاری دو کتیبه آجری به خط کوفی و پهلوی ساسانی است. احتمالاً مقبره یکی از شهریاران آل باوند بوده و مربوط به سده پنجم هجری قمری است.

 

نویسنده و عکاس: سارا جعفری