تخت سلیمان

همیشه موضوعات و مکان‌هایی که اسراری تو خودشون پنهان کردن نسبت به بقیه، برای ما جذاب‌تر هستن و باعث میشن که کنجکاویمون برای کشف چرایی اون جریانات بیشتر برانگیخته بشه.

من قصد دارم یه پیشنهاد بدم. یه پیشنهاد پر رمز و راز به کسایی که به تاریخ و پدیده‌های عجیب علاقمندن و ترجیح میدن که مسافرتشون پر بارتر از یه گشت معمولی توی نزدیک‌ترین جای ممکن باشه.

تخت سلیمان!

شاید خیلی طول بکشه تا جواب بعضی از سوال‌ها پیدا بشه، شایدم هرگز پیدا نشه. اما بشر همیشه از غرق شدن در رمز و راز و کلنجار رفتن با سوالاتی که باعث روشن شدن موضوعی میشه استقبال کرده.

تخت سلیمان یکی از رمزآلودترین آثار تاریخی ایران و از مهم‌ترین اون‌هاست. این بنای بی‌نظیر در ۴۲ کیلومتری شمال شرقی شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی قرار داره و تا الآن محل سکونت اقوام مختلفی مثل مادها، اشکانیان، ساسانیان و ایلخانان مغول بوده.

خیلی‌ها معتقدند که زرتشت پیامبر هم در همین مکان متولد شده و مهم‌تر اینکه به باور مردم بومی این منطقه سلیمان نبی هم مدت‌ها در این معبد روزگار گذرونده.

اگر از اون دسته افرادی هستید که به معابد و آتشکده‌های باستانی علاقه مندین، باید به این نکته اشاره کنم که در تخت سلیمان می‌تونید تاریخ، اسطوره و پدیده‌های عجیب رو کنار هم داشته باشید.

در واقع یکی از سه آتش جاویدان و پر قدرت ایران به نام آذر گشنسب، در این آتشکده قرار داشت که شعله‌های فروزان و قدرتمند اون تا هفت قرن پا بر جا و روشن باقی موند.

در قسمت میانی معبد آتشگاه، یه دریاچه با قلب طلایی و پر رمز و راز اما ساکت جای گرفته و در شمال شرقی اون معبد آناهیتا (الهه آب ایران) به چشم می‌خوره که بین دو قله و در کنار یک چشمه خروشان بنا شده.

این مجموعه‌ی باستانی در گذشته‌های دور جزء مهم‌ترین مراکز آموزشی و عبادتگاه‌های ایرانیان به شمار می‌رفته اما بعد از حمله‌ی هراکلیتوس مقدار قابل توجهی از اون تخریب شده.

در فاصله ۳ کیلومتری از تخت سلیمان، زندان سلیمان (کوه زندان) قرار داره. این تپه‌ی مخروطی شکل توخالی، در سمت غربی مجموعه قرار داره که ارتفاع اون به ۱۱۰ متر می‌رسه و گودال درونش نزدیک به ۸۰ متر عمق داره و دهانه‌ی آتشفشانی اون چیزی حدود ۵۰ تا ۶۰ متر میشه.

گفته شده کوه زندان در زمان‌های دور (مانایی) به عنوان نیایشگاه مورد استفاده بوده و در دوره‌های دیگه (ساسانی و زرتشتی) هم خیلی مورد توجه بود.

باورهای جالب و مورد بررسی دیگه‌ای هم درباره‌ی این کوه وجود داره. یکی از از اون‌‌ها اینه که در زمان سلیمان نبی، دیوهایی وجود داشتند که وقتی از دستورات سلیمان سرپیچی می‌کردن، توی این کوه مخروطی زندانی می‌شدن!

همونطور که گفتم آتشکده آذر گشنسب، یکی از سه آتشگاه مهم تاریخ ایرانه. این مکان پرجاذبه و عجیب به عنوان چهارمین اثر تاریخی ایران در یونسکو به ثبت رسیده.

بعد از معرفی بخش‌هایی از گوشه و کنار معبد تخت سلیمان، نوبت می‌رسه به مهم‌ترین و اسرار آمیزترین بخش. همون دریاچه‌ی آروم و مرموز که در مرکز معبد قرار داره. درباره‌ی این دریاچه‌ی مقدس افسانه‌ها و باورهای زیادی از دوره‌های مختلف وجود داره.

خیلی‌ها باور دارن که گنجینه‌ی ارزشمندی از سکه‌ها و الواح طلایی در کف این دریاچه مدفون شده. این موضوع تا به حال توجه خیلی‌ها از جمله اروپایی‌ها و به خصوص آلمانی‌ها رو به خودش جلب کرده.

وقتی حرف از این همه طلا و اشیا قیمتی دفن شده میشه، این سوال پیش میاد که پس چرا تا به حال کسی به این گنجینه ارزشمند دستبرد نزده؟

در این باره باید بگم که یک سری جریانات راجع به این دریاچه وجود داره که اون رو اسرار آمیز کرده و از زمان شکل‌گیری اون تا حالا ادامه داشته.

در زمان‌های خیلی دور چشمه‌ای در محل کنونی دریاچه‌ی تخت سلیمان شروع به جوشیدن کرد و در طی دوران بسیار طولانی به وسیله‌ی رسوبات آهکی خودش کم کم تبدیل به دریاچه کنونی شد. با طول ۱۰۰ و عرض ۸۰ متر. اما جالب اینه که عمق اون هنوز نامعلوم باقی مونده!

داستان‌هایی درباره پیدایش این دریاچه هست که یکی از اون‌ها به سلیمان نبی برمی‌گرده. گفته شده زمانی، حضرت سلیمان در همین نقطه عصای خودش رو به زمین کوبیده و این چشمه شروع به جوشیدن کرده. بعد از اون هم سلیمان دستور ساخت بناهایی رو در اطراف اون داده. به همین دلیل با توجه به اسم‌های زیادی که توسط اقوام مختلف روی این بنا گذاشته شد، امروزه تنها با اسم تخت سلیمان شناخته میشه.

این دریاچه ویژگی‌های عجیبی داره. مثلاً اینکه نباید آب اون رو نوشید و یا حتی بهش دست زد! به اعتقاد زرتشتی‌ها هر کس به این آب دست بزنه، باید تا چهل روز روزه‌ی خاصی رو نگه داره.

به علت وجود عناصر سخت زیادی که توی آب هست، آب غیر آشامیدنیه و حتی هیچ موجود زنده‌ای از عمق ۱ متر به پایین در اون وجود نداره! ولی آب دریاچه به وسیله‌ی چند کانال به زمین‌های زراعی اطراف هدایت شده.

جالبه بدونید با این که غواص‌های بسیاری از جمله محقق‌های آلمانی اقداماتی برای مشخص کردن عمق اون ترتیب دادن، اما تا حالا کسی نتونسته عمقش رو مشخص کنه. انگار خود دریاچه با رسوبات عجیب و تله مانندش ترجیح میده از قلب طلاییش محافظت کنه و مرموز باقی بمونه. متأسفانه چند نفری از ماجراجویان که تن به آب زدن هرگز برنگشتن.

به اعتقاد زرتشتی‌ها، الهه‌ی آب‌ها در این آب بوده. به همین دلیل در گذشته اون‌ها همیشه برای ادای احترام نذری‌ها و پیشکش‌های ارزشمندی رو به دریاچه می‌انداختن.

اما قدیمی‌ترین حکایت این گنجینه‌ها، به زمان کوروش کبیر برمی‌گرده که پس از فتح لیدیه و به دست آوردن ثروت زیاد کروسوس (پادشاه لیدیه)، خزانه‌ای از اشیاء قیمتی اون رو به عنوان نذر به این دریاچه می‌اندازه.

گنجینه‌ی بینظیر دیگه‌ای هم در زمان محاصره‌ی تخت سلیمان توسط سردار رومی در دوره اشکانی به وسیله‌ی نگهبانان آتش مقدس به درون این دریاچه ریخته شده تا هم دست دشمن بهش نرسه و هم نذری به عنوان حفاظت از اون‌ها در برار حمله دشمن باشه.

اشیاء قیمتی دیگه‌ای هم با داستان مشابه ولی در دوره‌ی ساسانی و به علت حمله هراکلیتوس توسط موبدان به عمق آب فرو رفت. و اینطور شد که قلب طلایی این دریاچه شکل گرفت.

معرفی این مجموعه‌ی زیبا و منحصر به فرد و نام بردن از همه‌ی بناها و افسانه‌های موجود درباره‌ی تخت سلیمان در قالب نوشته بسیار سخته. توصیه می‌کنم حتماً به تخت سلیمان برید و غرق در انرژی نابش بشید و همه چیز رو از نزدیک ببینید.

برای رسیدن به این مکان رمزآلود، دو راه مختلف وجود داره. یکی از زنجان که مسیری پر پیچ و خم و کوهستانی اما زیباست. اگر مسیر زنجان رو انتخاب کنید، امکان این رو دارید که با یه توقف کوتاه توی زنجان از بنای تاریخی مسجد سلطانیه هم دیده کنید.

اما اگر مسیر راحت‌تر رو ترجیح می‌دید، پس به سمت تکاب حرکت کنید. اینطوری حتی اگه ماشین شخصی نداشته باشید هم می‌تونید با اتوبوس تا تکاب برید و بعد از طی کردن یه مسیر کوتاه، به تخت سلیمان برسید.

بهترین زمان برای سفر به این منطقه، بهار تا اواسط تابستونه. وجود سرسبزی‌ها و رنگ‌های چشم‌نواز موجود در طبیعت، جذابیت بیشتری به تخت سلیمان میده.

تا چند سال گذشته زرتشتی‌ها برای مراسم آیینی خاصی ۲۰ شهریور هر سال به تخت سلیمان می‌رفتن و مراسم بسیار زیبایی از رقص آتش برگزار می‌کردن. البته در حال حاضر اجازه‌ی اجرای مراسم در این منطقه داده نمیشه.

در فصل پاییز و زمستون هم به علت رنگ‌های پاییزی طبیعت و برف، می‌تونید شاهد جلوه‌های زیبایی از طبیعت این منطقه باشید. ولی سرمای پر سوز رو فراموش نکنید.

باید اضافه کنم که نگرانی برای محل اقامت وجود نداره.  شما می‌تونید به تکاب برگردید یا به روستای تخت سلیمان برید که در فاصله‌ی دو کیلومتری از مجموعه واقع شده. ساکنین روستایی خونه‌هایی برای اقامت مسافرها در اختیار دارن که می‌تونید به راحتی پیداشون کنید.

راستی اگه به این منطقه می‌رید، لذت دیدن کوه بلقیس و جزایر شناور چملی گول رو از دست ندید. این دو جاذبه‌ی طبیعی در فاصله کمی از تخت سلیمان قرار دارن.

می‌تونید عکس‌های ۳۶۰ درجه از تخت سلیمان رو اینجا، اینجا، اینجا و اینجا ببینید.

 

نویسنده و عکاس: راسپین سپای