گردشگری مسئولانه

  • بهمن ۲۹, ۱۳۹۶
  • نوشته توسط علی احمدیان
گردشگری مسئولانه

تأثیر فرهنگ در گردشگری و گردشگری مسئولانه

عنوان مقاله: تاثیر گردشگری مسئولانه بر پایداری و ماندگاری مقاصد سفر و تأثیر آن بر کیفیت زندگی ساکنین منطقه

نویسنده: Paul V. Mathew, Sreejesh S.

 

مقدمه مترجم:

قبل از خواندن این مقاله برای روشن‌تر شدن مفاهیم به کار رفته در آن، از جمله مفاهیمی چون گردشگری مسئولانه یا گردشگری پایدار بیان مختصر چند نکته و ارائه تعاریفی از این اصطلاحات حائز اهمیت است:

گردشگری یعنی سفر کردن به جایی جدید با هر هدفی. فعالیتی که اساساً با جابجایی از جایی به جایی دیگر شروع می‌شود و می‌تواند شامل جابجایی‌ها در مقصد، سکونت در مقصد، سرگرمی‌ها، تفریحات، تغذیه و خرید باشد. اما این پدیده گاهی با مشکلات و تهدیداتی روبرو بوده، از جمله تخریب محیط زیست یا برهم زدن آرامش طبیعت یا روستا یا شهرِ مقصدِ سفر که گاهی با بی‌توجهی به این مسائل از سوی گردشگران باعث پدید آمدن اثرات منفی می‌گردد. به همین منظور و برای بیشتر اهمیت دادن به این گونه مسائل، مفاهیمی چون گردشگری مسئولانه و یا گردشگری پایدار پدید آمدند.

گردشگری مسئولانه نوع خاصی از انواع گردشگری نیست. هر نوع گردشگری است که به هر نوع مسئولانه‌تر حساب شود، به شکلی که معایب و مشکلات ناشی از آن برای محیط به حداقل برسد و به بهتر شدن محیط میزبان کمک کند. گردشگری پایدار یعنی سعی در ایجاد یک تأثیر مثبت بر روی محیط زیست، جامعه، اقتصاد و فرهنگ جامعه میزبان به عنوان یک گردشگر مسئول.

مفهوم گردشگری مسئولانه مورد توجه بسیاری از پژوهشگران حوزه گردشگری قرار گرفته است. یکی از محققان این حوزه، از گردشگری مسئولانه به عنوان یک مفهوم جدید یاد کرده که می‌تواند باعث بهره‌بری از فرصت‌های کسب و کار از طریق بهبود تجربه سفر، بهبود کیفیت زندگی ساکنین محلی، ایجاد فوائد اجتماعی و اقتصادی و همچنین حفاظت از محیط زیست شود. نتایج یکی دیگر از تحقیقات نشان می‌دهد که ۶۶% از برگزار کننده‌های تورها ادعا می‌کنند که رعایت اصول گردشگری مسئولانه بر جوامع محلی تأثیر مثبت دارند. مطالعات بعد از آن بر مطالعه نحوه مدیریت گردشگری مسئولانه از دیدگاه مدیران و صاحبان کسب و کار در این حوزه انجام شده است و نتایج نشان می‌دهد که به رغم تأثیرات مثبت این نگرش، کسب و کارها هنوز به آن توجه کافی را ندارند و سرمایه‌گذاری مالی و زمانی در این حوزه نمی‌کنند. فاکتورهایی مانند هزینه‌های پیاده‌سازی گردشگری مسئولانه، وجود رقبا و کمبود حمایت حکومت‌ها، از جمله موانعی هستند که برنامه‌های گسترش و توسعه گردشگری مسئولانه را در جوامع در حال توسعه محدود می‌کنند.

گردشگری مسئولانه یک خصیصه رفتاری است که اساس آن بر اصول اولیه احترام قائل شدن برای دیگران و محیط زیست آنها بنا شده است. فرض این نگرش بر مسئولانه عمل کردن تک تک افراد است و در مرحله بعد به‌کارگیری آن در مدیریت کسب و کارهای مربوط به گردشگری است. مفهوم و ایده اصلی این نوع گردشگری درگیر شدن تک تک افراد مرتبط مانند مشتریان، تأمین کنندگان خدمات، ارائه دهندگان خدمات گردشگری و دولت‌ها، در قبول مسئولیت برای انجام این گونه فعالیت‌ها است.

گردشگری مسئولانه قطعاً با بهبود پایداری گردشگری پیوند دارد. به این معنی که قبول مسئولیت، باعث می‌شود اقدامات روشن و واضح‌تری در این زمینه صورت گیرد و این همان اقداماتی هستند که موجب توسعه و پایداری می‌شوند. گرچه گردشگری مسئولانه و گردشگری پایدار مترادف یکدیگر نیستند، اما گردشگری مسئولانه باعث پیاده‌سازی و رسیدن به اهداف فوق‌الذکر در بحث گردشگری پایدار می‌شود. چنانکه رفتارهای مسئولانه منجر به توسعه و پایداری می‌شود. هر چه میزان درک افراد از مفهوم گردشگری مسئولانه بالاتر رود، به همان میزان اهداف این نوع گردشگری که حداقل کردن اثرات منفی اجتماعی، اقتصادی و محیطی است و حداکثر کردن تأثیرات مثبت آنها تحقق می‌یابد و منجر به توسعه گردشگری می‌شود.

گردشگری پایدار سه حوزه اصلی را هدف قرار می‌دهد و سعی می‌کند میان این سه عنصر یعنی: جامعه، اقتصاد و محیط زیست تعادل و توازن ایجاد کند. با حفظ تعادل میان این ابعاد می‌توان به پایداری و توسعه دست یافت.

پایداری گردشگری بر کیفیت زندگی مردمان محلی نیز تأثیرگذار است. کیفیت زندگی یعنی میزان خوب بودن و حس خوشبختی نسبت به زندگی توسط فرد یا گروهی از افراد. سازمان بهداشت جهانی (WHO) کیفیت زندگی را این گونه تعریف می‌کند: احساس و ادراکات افراد از موقعیت خود در زندگی با توجه به زمینه‌های فرهنگ و ارزش‌های محلی که در آن زندگی می‌کنند در مقایسه با هدف‌ها، انتظارات استاندارها و علایق. این حس در چهار بعد مادی و فیزیکی، روابط اجتماعی، احساسی و سلامتی حس می‌شود.

تحقیقات نشان داده پایداری در مقاصد سفری که از مسئولیت‌پذیری گردشگران حاصل می‌شود، می‌تواند بر رضایتمندی ساکنین محلی تأثیر مستقیم بگذارد و با بالا رفتن رضایت‌مندی و کیفیت زندگی ساکنین محلی، استاندارها و کیفیت خدمات آنها از جمله فروشگاه‌ها، خدمات مربوط به اقامت و خدمات دیگر نیز بالا می‌رود.

اگر درک ساکنین محلی این باشد که گردشگری و توسعه آن باعث از بین رفتن منابع آنها می‌شود و سود آنها از بین می‌رود، قطعاً باعث رنجش و اعتراض آنها خواهد شد. منشأ این مشکل از کنترل و انحصار طلبی بیش از حد در زمینه توسعه گردشگری ناشی می‌شود. راه حل این مشکل ایجاد دسترسی بیشتر به اطلاعات و دسترسی افراد به فرصت‌های بازار برای ایجاد کسب و کار در زمینه‌های گردشگری زیر پرچم گردشگری مسئولانه است تا به توسعه و پایداری متوازن و بالا رفتن کیفیت زندگی ساکنین مناطق منجر شود.

به منظور جمع‌بندی، نتیجه‌گیری تحقیقات انجام شده و تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده نشان می‌دهند که درک مناسب ساکنین محلی از گردشگری مسئولانه، رابطه مثبتی با پایداری مقاصد (از لحاظ اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی) و کیفیت زندگی ساکنین (سلامت جامعه، سلامت روانی، بهداشتی و امنیتی) دارد. نه تنها رعایت کردن شروط رفتار مسئولانه بر پایداری مقاصد و کیفیت زندگی افراد تأثیر دارد، به علاوه با بالا رفتن کیفیت زندگی ساکنین، پایداری مقصد و کیفیت منطقه بالاتر می‌رود و همه‌ی این عوامل تأثیر مشترک روی هم می‌گذارند و در یک چرخه دائماً باعث بهبود یکدیگر می‌شوند.

ترجمه: سپهر شمسایی

دانلود مطلب اصلی

نوشته های مرتبط