سرمازدگی و امداد اولیه

  • بهمن ۱, ۱۳۹۶
  • نوشته توسط محمد گودرزی
سرمازدگی

سرمازدگی و امداد اولیه

 

همیشه سفر در هنگامه‌ی فصل سرما و یا سفر به مناطق سردسیر، یکی از پر چالش‌ترین اتفاق‌هاست. علی‌رغم مناظر بکر و منحصر به فرد مناطق سرد سیر و طبیعت حیرت انگیز و دست نخورده‌ی آن، گاهاً خطراتی بزرگ در پشت پرده‌ی این طبیعت زیبا وجود دارد که اگر اقدامات و احتیاط‌های لازم صورت نگرفته باشد، آن سفر بسیار گران تمام خواهد شد.
این نکته را به خاطر داشته باشید که همیشه طبیعت با ما هم صدا نیست و خیلی از اوقات ساز خود را می‌نوازد. بنابر این اولین توصیه‌ی ما به شما این است که حتماً لباس‌های کافی و مناسب را برای خود فراهم کنید.

در این بخش به بررسی مقوله‌ی سرمازدگی، راه‌های جلوگیری و اقدامات اولیه‌ی درمانی آن می‌پردازیم:
سرمازدگی عبارت است از کاهش درجه حرارتی مرکزی بدن به زیر ۳۵ درجه سیلیسیوس. عواملی که باعث از دست رفتن حرارت بدن می‌شوند، انتقال حرارت بدن از سطح پوست، تماس پوست با جسم یا محیط سرد، مرطوب بودن یا خیس بودن پوست، تنفس و بالاخره آخرین عامل تبخیر حرارت بدن از سطح پوست است.

 

سرمازدگی

سرمازدگی

 

موارد زیر از جمله خطرناک‌ترین عوامل تشدید کننده‌ی سرمازدگی هستند:

۱: غوطه‌ور شدن در آب سرد: آب سرد قادر است حتی در عرض ۱۰ دقیقه دمای بدن مصدوم را به حد خودش برساند. پس باید بسیار سریع عمل کرد و با حفظ نکات ایمنی فوراً شخص را از آب سرد بیرون کشید.

۲: قرار گرفتن در معرض باد: باد یکی دیگر از عواملی است که می‌تواند به سرعت درجه حرارت بدن را کاهش دهد. افرادی که در معرض باد و بوران قرار می‌گیرند و قادر به یافتن پناهگاه نیستند و همچنین بدنشان به واسطه‌ی تعریق یا بارش باران و برف مرطوب شده است، به سرعت دچار سرمازدگی می‌شوند.

۳: سن: همانطور که مشخص است کودکان و سالمندان به خاطر لایه‌های کمتر چربی بدنشان نسبت به بزرگسالان،  بیشتر در معرض سرمازدگی قرار دارند.

۴: بیماری‌های زمینه‌ای: افرادی که مثلاً دچار آسیب به سر و سوختگی شده باشند و یا افرادی که مشکلات داخلی نظیر سابقه سکته مغزی، دیابت، عفونت‌های تازه بهبود یافته، آسیب‌های نخاعی، اختلالات غده تیروئید و غیره را دارند، بیشتر و سریع‌تر دچار سرمازدگی می‌شوند. پس اگر همراهان و همسفرانتان دارای چنین بیماری‌هایی هستند، بیشتر مراقبشان باشید.

۵: مصرف الکل و مواد مخدر: لازم به ذکر است که بعضی از مواد مخدر و به خصوص الکل، زمینه را برای بروز سرمازدگی بیشتر فراهم می‌کنند. پس در هنگام سفر فقط از سفر لذت ببرید و مراقب آثار سوء این قبیل مواد باشید.

تا اینجا با مفهوم سرمازدگی و عوامل آن آشنا شدیم. حال به اصل مطلب می‌پردازیم. یعنی اقدامات حیاتی و نجات.

اداره‌ی مصدوم دچار سرمازدگی در محل حادثه:

اولین قدم حفظ خونسردی و ایمن سازی خودمان است. سپس به ارزیابی محیط و شدت حادثه می‌پردازیم. به محض دستیابی به مصدوم به مقدار لباس‌های او توجه می‌کنیم. هرچه لایه‌های لباس کمتر باشد، خطر یخ زدگی بیشتر است. به خیس بودن لباس‌ها نیز توجه ویژه‌ای بکنید. حتی نمناک بودن یا خیس بودن بخشی از آنها نیز خطرناک است.

قدم بعدی پس از ارزیابی اولیه، سنجش علائم حیاتی بیمار است. در این شرایط نبض بیمار بسیار کند است و یا حتی ممکن است اصلاً لمس نشود. از شدت و عمق تنفس مصدومی که دچار یخ زدگی است به شدت کاسته می‌شود. به رنگ، سفتی و سردی پوست و نیز میزان سفتی و جمود اندام‌ها و بدن توجه داشته باشید. این علائم یعنی خطر!

دقیق‌ترین روش اندازه‌گیری دما در این شرایط، گذاشتن پشت دست روی شکم بیمار در زیر لباس‌های اوست. در مصدوم سرمازده، پوست شکم کاملاً سرد است.

لازم به ذکر است برای مصدومی که علائم زیر را دارد، هر چه سریع‌تر اقدامات اولیه حفظ حیات و عملیات ماساژ قلبی آغاز شود:
نداشتن تنفس و نبض، باز و ثابت بودن مردمک‌ها، سرد و سفت بودن شدید وضعیت بدن و اندام‌ها.

احیای موفقیت‌آمیز حتی در صورتی که مصدوم کاملاً مرده به نظر آید، امکان پذیر است. زیرا کاهش شدید درجه حرارت بدن، مغز را از اثرات مرگ سلولی ناشی از ایست قلبی تا حدودی حفظ می‌کند. پس نا امید نشوید و احیا را آغاز کنید.

سرمازدگی

سرمازدگی

 

مراقبت‌های اولیه از مصدوم سرما زده:

 

این قسمت مهم‌ترین بخش از مطلب ماست.

بالاترین اولویت خیلی ساده است و آن چیزی نیست جز دورکردن مصدوم از محیط سرد یا از معرض باد و باران. در صورت خیس یا مرطوب بودن لباس‌های مصدوم، باید فوراً لباس‌های خیس را خارج کرده و از پوشش خشک برای وی استفاده نمود. این عمل باید در نهایت آرامش و ملایمت و بدون دادن تکان‌های شدید یا ناخواسته به مصدوم انجام شود. سپس مصدوم را کاملاً در پتو بپیچید تا از اتلاف بیشتر گرما جلوگیری شود. به خصوص سر و گردن او را از باد و هوای سرد محفوظ نگه دارید. پس از حفظ  مصدوم از سرما، به معاینه‌ی سر تا پای او از نظر هر گونه آسیب و ضربه‌ی دیگر بپردازید.

گرم کردن بدن مصدوم بر خلاف عضو یخ زده، باید به تدریج صورت گیرد. برای مثال می‌توان از کیسه‌ی آب گرم و حتی بطری آب گرم بر روی نواحی زیر بغل، کشاله‌ی ران، دور گردن و پهلوها استفاده کرد. این‌ها نقاط حیاتی و مهم برای بازگشت سریع و مؤثر دمای مرکزی بدن هستند.

یک قانون کلی و مهم وجود دارد:

اندام‌های مصدوم را از سرما حفظ کنید اما به یاد داشته باشید که هرگز، تأکید می‌کنم هرگز اقدام به گرم کردن اندام‌ها نکنید. حتماً تعجب کردید. ولی برای این موضوع دلیلی بسیار منطقی، علمی و حیاتی وجود دارد و آن این است که گرم کردن اندام‌ها، منجر به گشاد شدن و اتساع عروق محیطی بدن می‌شود و این بدان معنا است که خون از سیستم‌های حیاتی بدن مثل مغز، قلب، ریه و تمامی اندام‌هایی که در آن لحظه به زنده نگه داشتن بدن کمک می‌کنند، دور شده و نتیجه بروز یک شوک خطرناک و غالباً مرگبار است. پس ابتدا باید به گرم کردن کلی بدن پرداخت.

هرگز بازوها و پاهای مصدوم را ماساژ ندهید. لازم است یادآوری کنم که هنوز دمای خون مصدوم پایین و سرد است. ماساژ دادن اندام‌ها باعث هل دادن این خون سرد به طرف قلب شده که منجر به افزایش بار، تحریک قلب و حتی ایست قلبی می‌شود. پس دوباره تأکید می‌کنم اولویت اول ما بالا بردن دمای مرکزی بدن است.

در صورتی که مصدوم هشیار باشد، هرگز به او اجازه‌ی ایستادن و راه رفتن ندهید. می‌توانید به مصدوم مایعات گرم بدهید، اما از دادن سیگار، قهوه و یا حتی نوشدنی‌های الکلی پرهیز کنید. زیرا وضعیت او را وخیم‌تر خواهد کرد.

در پایان مصدوم را آرام و بدون تکان به آمبولانس منتقل کنید.

همواره به یاد داشته باشیم که طبیعت همیشه دو چهره دارد. چهره‌ای زیبا، بکر و حیرت انگیز و چهره‌ای بسیار خشن، خطرناک و گاهاً مرگبار. اینکه با کدام چهره‌ی طبیعت مواجه شویم بر عهده‌ی خود ماست. با آگاهی و رعایت نکات ایمنی و سلامتی می‌توان همیشه از شگفتی طبیعت لذت برد و همیشه روی خوب آنرا دید.

کرگدن نارنجی امیدوار است این مقاله مورد توجه شما قرار گرفته باشد.

 

نویسنده: محمد معظمی گودرزی
کارشناس پرستاری

 

نوشته های مرتبط