دوچرخه – تنظیم، نگهداری و سیستم دنده

  • خرداد ۲۰, ۱۳۹۷
  • نوشته توسط علی احمدیان

در بخش قبل، درباره انتخاب اندازه دوچرخه و معرفی انواع لاستیک‌ها توضیحاتی دادیم. در ادامه سری مطالب آموزشی در این بخش در مورد سرویس و نگهداری، تنظیم زین، نحوه رکاب زدن و سیستم دنده دوچرخه صحبت خواهیم کرد. پیشنهاد می‌کنم این سری از مطالب را کامل مطالعه کنید تا اطلاعات نسبتاً خوبی درخصوص دوچرخه و دوچرخه سواری به دست بیاورید.

با توجه به مطالب قسمت اول، توانستیم دوچرخه مناسب را انتخاب و خریداری کنیم. حالا ما صاحب یک دوچرخه نو هستیم که لازم است اطلاعاتی در مورد تنظیم و سرویس آن داشته باشیم.

تقریباً تمام دوچرخه‌ها به صورت قطعات منفصل و جدا از هم وارد کشور می‌شوند و اینجا توسط فروشندگان مونتاژ می‌شوند. در ظاهر مونتاژ دوچرخه کار ساده‌ای به نظر می‌رسد. اما این کار موضوعی حرفه‌ای است و مهارت بالایی را طلب می‌کند. از آنجایی که خیلی از فروشندگان تخصص لازم را ندارند، دوچرخه شما به یک تنظیم خوب توسط فردی ماهر نیاز دارد. در تنظیم دوچرخه، همیشه روغن‌کاری سیستم دنده، ترمز، توپی چرخ‌ها، کمک فنر و سایر بخش‌ها را مد نظر داشته باشید.

چرخدنده و زنجیر دوچرخه

چرخدنده و زنجیر دوچرخه

دوچرخه‌ها هم مانند خودروها به سرویس نیاز دارند. اما سرویس اولیه دوچرخه از اهمیت بالایی برخوردار است. چون بعد از مدتی استفاده، خیلی از قطعات شل می‌شوند و به قول دوچرخه سوارها خودشان را باز می‌کنند. این موضوع معمولاً بعد از ۱۰ ساعت سواری یا به طور متوسط پس از ۲۰۰۰ کیلومتر اتفاق خواهد افتاد. برای چک کردن مسافت طی شده می‌توانید از یک کیلومتر شمار مناسب استفاده کنید که قیمتش از ۵۰ هزار تومان به بالاست. یا اینکه می‌توانید زمان‌های استفاده از دوچرخه را به خاطر بسپارید و حواستان باشد که از میانگین ذکر شده تجاوز نکند. در این مرحله باید دوچرخه را مجدداً سرویس و آچارکشی کنید. اگر دست به آچار نیستید، حتماً از یک متخصص استفاده کنید.

حالا زمان تنظیم زاویه و ارتفاع «زین» یا همان صندلی دوچرخه است. این تنظیمات اهمیت بسیار بالایی دارند. چرا که اگر تنظیمات به درستی انجام نشوند، باید منتظر انواع دردهای کمر و زانو باشید. ارتفاع مناسب زین با بالا و پایین بردن لوله زین و زاویه مناسب را با عقب و جلو کشیدن آن به دست می‌آوریم.

با روش زیر، این تنظیمات را خودتان به راحتی می‌توانید انجام دهید.
کنار دوچرخه بایستید و زین را تا استخوان لگن بالا بیاورید. یعنی زمانی که کنار دوچرخه‌تان ایستاده‌اید، زین باید با استخوان لگن هم تراز باشد. برای آزمایش صحت انجام این تنظیم، روی زین بنشینید و سعی کنید پاهای خود را به زمین برسانید. اگر فقط نوک انگشتان پا با زمین برخورد کند، به این معناست که تنظیم را به خوبی انجام داده‌اید.

تنظیم زین دوچرخه

تنظیم زین دوچرخه

یکی دیگر از نکات مهم، نحوه رکاب زدن است.

هرگز با پاشنه یا کف پا رکاب نزنید. رکاب باید دقیقاً زیر استخوان‌های پنجه قرار بگیرد. همیشه ۳ نکته را مد نظر داشته باشید:

  1. زمانی که پایتان روی رکاب است، نباید کاملاً صاف شود. طبق قانون رکاب زدن پا باید به اندازه ۹۰% باز شود. اگر پا کاملاً صاف شود، یعنی زین بیش از اندازه بلند است و اگر کمتر از ۹۰% باز شود به این معناست که زین پایین‌تر از استاندارد است.
  2. زمانی که پایتان روی رکاب و در قسمت بالای دایره رکاب است، زانویتان نباید از پنجه پا جلوتر باشد. اگر پا در این وضعیت قرار گرفت، باید زاویه زین را اصلاح کنید.
  3. دقت داشته باشید که پایتان را به داخل یا بیرون رکاب نزنید. به عکس زیر دقت کنید.
نحوه صحیح رکاب زدن

نحوه صحیح رکاب زدن

نحوه صحیح رکاب زدن

نحوه صحیح رکاب زدن

در این مرحله، به سیستم دنده دوچرخه می‌رسیم که همانند خودرو، در سرعت و قدرت دوچرخه تأثیرگذار است.
شماره دنده در دوچرخه هر چقدر کم‌تر باشد، به معنی سبک‌تر بودن آن است.  تعویض دنده در دوچرخه اصول خاص خود را دارد و همانند اتومبیل مهم و حساس است.
یک دوچرخه سایز متوسط را در نظر می‌گیریم که سیستم دنده‌ی جلو یا «طبق» که به پدال متصل است سه حلقه و سیستم دنده‌ی عقب یا «خودرو» که به وسط چرخ عقب متصل است ۷ حلقه داشته باشد. شما می‌توانید به این ترتیب دنده‌ها را تعویض کنید:

اگر طبق روی حلقه ۱ باشد، شما می‌توانید خودرو را روی حلقه ۱،۲ و ۳ بگذارید.

اگر طبق روی حلقه ۲ باشد، شما می‌توانید خودرو را روی حلقه ۴،۵ و ۶ بگذارید.

اگر طبق روی حلقه ۳ باشد، شما می‌توانید خودرو را روی حلقه ۶،۵ و ۷ بگذارید.

این نکته را فراموش نکنید که قبل از دنده زدن، باید خلاص کنید. دوچرخه سیستم کلاچ ندارد. پس قبل از اینکه دنده را عوض کنید، رکاب زدنتان را در حد یک ثانیه متوقف کنید، شاسی دنده را بزنید و سپس به رکاب زدن ادامه دهید. با این روش به زنجیر، خودرو و شارژئون دوچرخه فشار وارد نمی‌شود.

سیستم دنده دوچرخه

سیستم دنده دوچرخه

توجه داشته باشید که دنده‌‌ها باید خیلی نرم، بدون دردسر و با یک صدای «تیک» کوتاه تعویض شوند. در غیر این صورت یا سرعتتان برای تعویض دنده مناسب نیست و یا سیستم دنده تنظیم نیست.

در آخر به یاد داشته باشید که این سری از مطالب درخصوص کاربری عمومی و است. پس خود و دوچرخه خود را با حرفه‌ای‌ها مقایسه نکنید.

نویسنده: کیهان اکبری

قسمت اول

قسمت سوم

نوشته های مرتبط
  • نظرات
    امیرعلی

    ۲۱ خرداد ۱۳۹۷

    خیلی مطالب مفید و کاربردی بود منتظر بخش های بعدی هستیم

  • نظرات
    Rezadrl88

    ۳۰ خرداد ۱۳۹۷

    بازم ممنونم