احیای قلبی ریوی و عملیات CPR

  • آبان ۱۳, ۱۳۹۶
  • نوشته توسط محمد گودرزی

احیای قلبی ریوی و عملیات CPR

این روش کلید بازگشت دوباره به زندگی است و به عقیده‌ی بنده همه‌ی افراد جامعه باید با آن آشنایی داشته باشند. بد نیست بدانید که از سال ۱۹۶۰ تا کنون که این روش ابداع شده، هزاران نفر که در معرض مرگ حتمی بوده‌اند با استفاده از این روش از مرگ نجات یافته‌اند.

از گذشته تا به حال نحوه‌ی انجام این عملیات تغییرات بسیاری کرده و همه‌ی این تغییرات در جهت سرعت بخشیدن و تأثیر هر چه بیشتر آن صورت گرفته است. پس یکی از مهم‌ترین فاکتورهای این بحث، زمان است. چون هر چه بیشتر زمان از دست برود شانس موفقیت عملیات نجات بخش CPR کمتر می‌شود.

به طور کلی هدف اصلی کل این اقدامات بازگرداندن اعمال حیاتی دو عضو مهم مغز و قلب است و تلاش می‌شود تا گردش خون و تنفس به طور مصنوعی تا زمان برگشت جریان خون خود به خودی، برقرار شود. بدون انجام این اقدامات پس از مدت زمان ۳ تا ۵ دقیقه (زمان طلایی) سلول‌های مغزی به علت فقدان اکسیژن مورد نیاز می‌میرند و اگر باز هم اقدامات مورد نیاز انجام نشود فرد مورد نظر فوت می‌کند.

مراحل انجام CPR:

اولین اقدام ارزیابی صحنه  و مهم‌تر از آن ایمنی صحنه و خود امدادگر است. بعد از اینکه از این نظر اطمینان حاصل کردید، اقدامات زیر که به «زنجیره‌ی حیات» معروف است را به ترتیب انجام دهید:

تشخیص ایست قلبی و درخواست کمک: فرض کنید که با یک فرد بیهوش در محل حادثه یا هر جای دیگر برخورد می‌کنید. برای تشخیص هوشیاری فرد سر خود را نزدیک گوش بیمار برده و در حالی که نام فرد مورد نظر را صدا می‌زنید به شانه‌ی او ضربه بزنید. در صورت عدم پاسخگویی، قبل از شروع هر کاری تقاضای کمک کنید. سپس به ارزیابی سریع تنفس و نبض گردنی بیمار بپردازید. برای چک کردن نبض گردنی دو انگشت خود را در وسط گردن بالای نای و حنجره روی برآمدگی جلوی گردن (سیب آدم) بگذارید سپس در همان راستا به طرفین انگشتان خود را حرکت داده و در آن حفره نبض گردنی یا کاروتید را چک کنید. برای تشخیص تنفس نیز به حرکت قفسه سینه‌ی بیمار توجه کنید. دقت داشته باشید که تمامی اقدامات ارزیابی و بررسی باید حداکثر در مدت زمان ۹۰ ثانیه انجام شود. ولی هر چه سرعت عمل در این مرحله بیشتر باشد، شانس موفقیت احیا بیشتر می‌شود. سپس باید عملیات CPR و احیا هر چه سریع‌تر آغاز شود. توجه داشته باشید که وقفه در عملیات نباید بیشتر از ۵ ثانیه شود.

  • نکته: توجه داشته باشید که در این موارد شروع CPR بی‌فایده است: ۱. سر قطع شده باشد ۲. فرد سوخته باشد ۳. شخص دچار فساد بافتی شده باشد ۴. دچار جمود و سفت‌شدگی اندام‌ها شده باشد (اصطلاحاً ریگور مورتیس)

شروع CPR: قبل از شروع ماساژ قلبی، اطمینان حاصل کنید که جسمی خارجی در مسیر راه هوایی فرد مورد نظر وجود نداشته باشد (حتی دندان مصنوعی). در صورت وجود جسم خارجی در دهان، انگشت خود را وارد دهان مصدوم کرده و جسم خارجی را از دهان خارج کنید. معمولاً در افراد بیهوش به خاطر شل بودن زبان ممکن است زبان به عقب بیافتد و جلوی مسیر هوایی را بگیرد. بهترین کار این است که از مانور کشیدن سر به عقب و آوردن چانه به بالا استفاده کنید. بدین شکل که پیشانی شخص را با یک دست به عقب بکشید و با دست دیگر چانه‌ی فرد را به سمت بالا هل بدهید. با انجام این مانور انسداد راه هوایی برطرف می‌شود و زبان از سر راه کنار می‌رود. سپس با گرفتن دست جلوی دهان و بینی جریان یا عدم جریان هوا را کنترل کنید.

 

 

  • نکته: مانور نامبرده در افرادی که دچار شکستی و آسیب‌های گردنی نخاعی شده‌اند ممنوع است و به جای آن باید از مانور کشش فک به طرف جلو بدون خم کردن گردن استفاده کرد که در ادامه به توضیح آن خواهیم پرداخت.

در این روش اگر نیازی به تنفس دهان به دهان وجود نداشته باشد، احیا کننده در بالای سر شخص بیهوش زانو می‌زند. انگشت شصت خود را روی فک در کنار دهان بیمار و سایر انگشتان را در زیر انتهای فک قرار داده و با فشار آرواره را به طرف بالا و جلو می‌راند.

اگر نیاز به تنفس مصنوعی وجود داشته باشد، احیا کننده باید در کنار سر بیمار زانو بزند و این کارها را انجام دهد. پس از اطمینان حاصل کردن از باز بودن راه هوایی و انجام اقدامات ذکر شده، ماساژ قلبی را آغاز کنید. ماساژ قلبی به علت کمک به پمپاژ مصنوعی قلب مهم‌ترین مانور احیا کننده است. برای اینکار ابتدا باید مصدوم را در محلی سفت در حالت خوابیده به پشت و صاف قرار دهید. پس از آن کنار شخص بیهوش شده زانو بزنید به طوری که قسمت فوقانی بدن شما بالای قفسه سینه‌ی بیمار قرار گیرد. سپس پاشنه (کف) دست غالب خود روی استخوان جناغ سینه (در روی وسط خطی که نوک دو پستان را به هم وصل می‌کند) و بدون اینکه انگشتان دست با قفسه‌ی سینه تماسی داشته باشند، قراردهید. دست دوم را روی اولی گذاشته و دست‌های خود را به همدیگر قفل کنید. توجه داشته باشید که آرنج شما باید به صورت مستقیم و شانه‌ها در راستای دست‌های شما باشد. این وضعیت شما را قادر می‌سازد که از وزن قسمت‌های فوقانی بدن خود برای ماساژ استفاده کنید.

خب حالا باید با دستان خود به قفسه‌ی سینه فشار وارد کنید و این عمل را حداقل ۱۰۰ و حداکثر ۱۲۰ بار در دقیقه انجام دهید. تقریباً در هر ثانیه معادل ۱٫۵ ماساژ. دقت داشته باشید که شدت فشار دستان باید به حدی باشد که قفسه سینه‌ی فرد بالغ مصدوم حداقل ۵ سانتی متر فرو برود. توجه داشته باشید که با اعمال هر فشار حتماً باید اجازه بدهیم قفسه‌ی سینه به حالت اول برگردد و سپس فشار بعدی و همینطور ادامه دهید. لازم به ذکر است که بعد از هر ۳۰ ماساژ باید دو تنفس مصنوعی را به مصدوم وارد کنید که در ادامه به قسمت تنفس مصنوعی بیشتر می‌پردازیم. اگر دو نفر هستید، تقسیم کار کنید. به طوری که یک نفر ماساژ قلبی را بر عهده بگیرد و نفر دیگر کار تنفس مصنوعی و باز نگه داشتن راه هوایی را انجام دهد. برای جلوگیری از خسته شدن احیاگر وظایف را در هر ۵ سیکل با هم عوض کنید. اگر دو نفر احیاگر هستید بهتر است برای هماهنگ شدن هرچه بیشتر با یکدیگر، در حین شمارش ماساژ قلبی در نوبت ۲۵ به بعد با صدای بلند بشمارید تا نفر دیگر آماده‌ی تنفس دادن باشد.

مدت زمان استاندارد و تعیین شده برای CPR که در بعضی از مراجع پزشکی آمده به طور میانگین ۳۰ تا ۴۵ دقیقه است. اما به قولی این عددها قطعی نیستند و بسته به شرایط سنی و فیزیکی مصدوم تغییر می‌کنند. برای مثال در مصدومینی که دچار سرمازدگی و غرق شدگی شده‌اند، به دلیل دمای پایین بدن آنها عملیات احیای قلبی و ریوی در مدت زمان طولانی‌تری توصیه شده و امید بازگشت بیشتری دارند. حتی در بعضی از رفرنس‌ها مدت زمان عمیلیات CPR را برای آنها تا دو ساعت نیز در نظر گرفته‌اند. اما از طرفی دیگر بعضی از مصدومین امید بازگشت کمتری خواهند داشت. خصوصاً افراد سالخورده که عضلات قلب ضعیف‌تر و تحریک ناپذیرتری دارند.

در مجموع مهم‌ترین نکته این است که به موقع و بدون وقفه و با روشی صحیح و اصولی عملیات احیا را آغاز کنیم و نهایت تلاش خود را برای نجات شخص مصدوم انجام دهیم.

تنفس مصنوعی: برای برقراری تنفس مصنوعی سه راه پیش رو داریم: دهان به دهان، دهان به بینی و استفاده از آمبوبگ (مخصوص بیمارستان‌ها و مراکز درمانی)

تنفس دهان به دهان: جهت انجام این روش بینی بیمار را با یک دست ببندید و با دست دیگر زیر گردن یا زیر چانه‌ی او را بگیرید. به هنگام دادن تنفس دهان به دهان، هیچگونه منفذی برای خروج هوا از اطراف لب‌ها نباید وجود داشته باشد. در ابتدا تهویه را با ۲ تنفس کامل و آرام هر کدام در مدت ۱ تا ۱٫۵ ثانیه شروع نمایید. این تنفس آرام در مدت ۱ تا ۱٫۵ ثانیه به ریه‌ها اجازه‌ی باز شدن می‌دهد، شانس ورود هوا را به درون معده کاهش می‌دهد و از حبس شدن هوا در ریه‌ها در بین تنفس‌ها جلوگیری می‌کند. پس هیچ گاه محکم و سریع و بریده بریده اقدام به دادن تنفس دهان به دهان نکنید. هنگام دمیدن چشم احیا کننده باید به قفسه سینه فرد مصدوم باشد. در صورتی که قفسه‌ی سینه حرکت نکند، مجدداً باید به بررسی باز بودن راه هوایی پرداخت. وقتی قفسه سینه فرد بالا می‌آید تنفس را قطع کنید و دهان خود را از دهان فرد جدا کرده و بینی او را آزاد بگذارید و خودتان برای تنفس بعدی نفس بگیرید.

تنفس دهان به بینی: چنانچه تنفس از طریق دهان به دهان امکان پذیر نباشد، می‌توان از تنفس دهان به بینی استفاده کرد. در این روش دهان بیمار هنگام دمیدن کاملا بسته بوده و حین بازدم مجدداً باز شود. در صورت بازگشت تنفس و نبض بیمار دیگر نیازی به احیای قلبی ریوی نیست. بلکه باید مرتب تنفس و نبض فرد را چک کنید و سعی کنید او را هر چه زودتر به نزدیک‌ترین مرکز درمانی برسانید.

از این به بعد شما نیز می‌توانید یک فرشته‌ی نجات برای همنوعان خود باشید. به خاطر داشته باشید که نجات دادن هر انسان برابر است با نجات دادن یک نسل و به گفته‌ی کتب آسمانی تمام بشریت. لحظه‌ی بزرگی است وقتی شخصی که از نظر بالینی مرده محسوب می‌شده، دوباره زنده می‌شود و می‌توانید نفس کشیدن و صحبت کردن دوباره‌ی او را ببینید.

امیدوارم آموزش احیای قلبی ریوی و عملیات CPR مورد توجهتان قرار گرفته باشد. کلام آخر این که همیشه در سفر مجهز باشید و احتیاط‌های لازم را در نظر داشته باشید.

موفق و پیروز باشید.
محمد معظمی گودرزی
کارشناس پرستاری

نوشته های مرتبط